een blog over de 19e eeuw en nu...

een blog over de 19e eeuw en nu...

Over dit Blog


Vanuit mijn praktijk als beeldend kunstenaar ga ik twee interessegebieden onderzoeken. Het eerste is de Franse 19e eeuwse historieschilderkunst en het tweede hoe kunstenaars in die tijd omgingen met de vrije en gecensureerde pers. Ik breng dat in verband met hedendaagse actuele ontwikkelingen en het engagement van waar uit ik mijn werken maak. Op dit blog zal ik reflecteren op mijn oeuvre en de bronnen die ik heb onderzocht, maar het is nadrukkelijk ook een blik vooruit.

Verschijnen

VerschijnenPosted by Stijn Peeters Tue, April 16, 2019 10:20:56

In oktober 2012 begon ik met mijn pagina Open-source painting op Facebook.( 1) Ik wilde mijn onderzoek naar klassieke schildertechnieken en materialen delen. Voor Avans, AKV /StJoost , had ik een aantal jaren schildercursussen gegeven waarbij ik de studenten informeerde over de vele mogelijkheden van de schilderkunst . Om hen een historisch perspectief te bieden en hen verder te laten kijken dan de standaard schoolverf, de acryl. Een neutrale allemansvriend. Omdat ik de 6 (soms 5 lessen) aan de magere kant vond en zelf nieuwsgierig was om alles wat ik las, en op theoretisch niveau wist, zelf uit te proberen besloot ik om mijn experimenten stapsgewijs te fotograferen. Een ander gevolg was dat ik me in musea steeds nadrukkelijker voelde aangetrokken tot schilderijen die me inzage gaven in hun maakproces.


In 2013 was ik in het Schlossmuseum in Weimar en op de eerste verdieping hing een schilderij dat mijn aandacht trok, in eerste instantie niet door wat er werd weer gegeven maar door de onvolkomenheden in het beeld. Friedrich Wilhelm Martersteig schilderde in 1848 deze “Pariser Barrikade’ ,een beeld van de Februari-revolutie die hij als student in Parijs meemaakte. De barricade wordt bewaakt door mannen in kielen, ze steken helder af tegen de hemel. Het linkergedeelte van het doek ziet er prima uit maar rechts zijn een aantal overschilderingen te zien, deze zijn echter transparant geworden. Vandaar dat ik het een mooi voorbeeld voor mijn cursus vond en ik er een aantal details van heb gefotografeerd.


Te zien is dat hij de grootte van de figuren tegen de huizenblokken aan, rigoureus had aangepast om een dieper perspectief te suggereren en de verhouding ten opzichte van de hoge gebouwen wat realistischer te maken. De twee staande mannen zijn de helft gekrompen en ook de zittende man is aangepast. De man van het burger-echtpaar rechts, met de zoon die een geldstuk in een collectebus doet, is opvallend knullig en lijkt later over het voltooide schilderij heen geschilderd te zijn. De vrouw lijkt in de ongecorrigeerde versie alleen met haar zoon naar de barricade te zijn gekomen. Haar bleke gezicht zit strak tegen een opvallend diepbruine gelaat aan. Deze revolutionair doet me denken aan de man met de sabel op het doek van Delacroix uit 1830. Achter haar en nog gedeeltelijk zichtbaar moet een figuur met een rode muts zijn geschilderd , en een nors kijkende grijsaard die de blik strak op haar heeft gericht. De zedig naar beneden kijkende vrouw ingeklemd tussen drie mannelijke gezichten, het lijkt me beter dan wat er nu is ontstaan. Mogelijk trok de rode muts teveel aandacht, waarom de kleur van zijn kleding niet aangepast? Nu lijkt het of de man met de halfhoge hoed vrouw en kind uit het schilderij weg wil trekken, de beweging is niet geloofwaardig.


detail Delacroix


Martersteig verbleef, na zijn studies aan de Kunstacademies van Dresden en Düsseldorf, van 1838 tot 1848 in Parijs. Daar studeerde hij bij Paul Delaroche en ook hielp hij Ary Scheffer bij het vervaardigen van een aantal grote doeken. Hij nam met eigen werk deel aan een aantal Salons. Begin 1848 werd Martersteig door Koning Louis Philippe in de gelegenheid gesteld om mee te werken aan decoratie- werken voor het Paleis van Versailles, maar de uitbraak van de revolutie gooide roet in het eten.

Zijn doek ‘Pariser Barrikaden’ is een van de weinige beeldende reacties van een Duits kunstenaar op de Parijse Februari-revolutie. Na zijn terugkeer naar Weimar hoopte hij lange tijd terug te kunnen keren naar Parijs als de omstandigheden hem dat mogelijk maakten, in de tussentijd voltooide ( of veranderde?) hij in Parijs begonnen werken. (2)


De zedige vrouw tussen drie verschillende types mannen deed me denken aan een schilderij uit de collectie van Museum Boymans van Beuningen. ( uitsnede) Het is een Christus voor Pilatus en het werk is geschilderd door een navolger van Jeroen Bosch ( 3).

Waarom de wantrouwende blikken? Vertegenwoordigt de vrouw iets waar de drie mannen, en zelfs de later toegevoegde ‘echtgenoot’ een hekel aan hebben? Ik zal daar meer onderzoek naar doen en kom daar later op terug. In het kader van het Verschijnen van verstopte figuren door de chemische veranderingen in de verflagen besluit ik met een ontdekking die in 2017 werd gedaan. Tijdens het onderzoek van een schilderij met het portret van Sir John Maitland uitgevoerd door the National Galleries of Scotland en het Courtauld Institute of Art, werd het gelaat van een vrouw zichtbaar. Het portret heeft volgens de onderzoekers veel overeenkomsten met afbeeldingen van Mary Queen of Scots, gemaakt tijdens haar leven. In 1567 werd Mary beschuldigd van het vermoorden van haar echtgenoot en gevangen gezet op bevel van haar nicht Elizabeth I. Twintig jaar later, in 1587, werd Mary geëxecuteerd. Volgens de onderzoekers zou Adriaan Vanson, een Nederlandse schilder die voornamelijk aan het Schotse Hof werkte, de opzet van het schilderij twintig jaar hebben bewaard en het twee jaar na Mary’s executie hebben overgeschilderd met het portret van Sir John Maitland. ( 4)


Ook hieraan zijn volgens mij weer mooie verhalen vast te knopen. In een volgende tekst zal het gaan over ‘verdwenen vrouwen’.

Bronnen:

1. https://www.facebook.com/OpenSourcePainting/

2. Martersteig; Pariser Lehrjahre/ Ein Lexicon zur Ausbildung deutscher Maler in de französischen Hauptstadt” Bd. I: 1793-1843. Herausgegeben von France Nehrlich und Benedicte Savoy

3. https://www.boijmans.nl/collectie/kunstwerken/3718/christus-wordt-voor-pilatus-gebracht

4. https://inews.co.uk/news/uk/revealed-portrait-mary-queen-of-scots-hidden-centuries/





  • Comments(0)//blog.stijnpeeters.com/#post13